KISACA FETHIYELILERIN DÜNÜ

                    

              FETHIYE 1968`li YILARDA                           FETHIYE 2005`li YILARDA

Onuncu yüzyilda Sir-Derya sahillerine yönelen Partlarin torunlari Türkmenlerin atalaridir.(1)Ismine zamanla alisacagimiz Partlari Sovyet tarihçi Gumilev, Orta Pehlevi dilini konusan Iranlilar olarak kabul etmektedir(2). Hazar Denizinin kuzeydogusunda bulunan Aral  Gölü’nün  kuzeyi Kipçak bölgesidir. Bu bölgeden dagilan Koman ya da Kumanlar nami ile anilan grup sonradan Türkmen, Turkoman  adini almis ve ikiye ayrilmislardir.

Bu  Türkmenlerin  bir kismi Uzlar  nami ile Avrupa’ya  yayilmislardir. Diger kismi ise Hazar çevresinde Horasan’ a, Maveraünnehir’e  yayildilar. Arap tarihçileri bunlara Guz yani Oguz adini vermislerdir. Kipçaklarin bir kismi  dokuzuncu yüzyilda  Azerbaycan’a yerlesmislerdir. Daha  1956 yilina kadar Kazak boyu Sii Imami yani Alevi idi.(3)Oguz sözcügü baslangiçta kabileler ya da kabileler birligi anlamina geliyordu.(4) Kazaklar, Kipçaklar, Çepniler daha sonra Oguz adi etrafinda birlesmislerdir. Sah Ismail’in atasi Seyh Safi ve birçok dervis  Kipçak ve Kirim çevresine irsad için gitmistir.(5)Fethiyelilerin de atalari olan bu Türkmenler, Mogollarin  etkisiyle  on üçüncü yüzyilda  Horasan  çevresinden batiya dogru  göç etmek zorunda kalmislardir.Halep ve Sam çevresini  yurt tutan Türkmenler  bir süre Malatya  Sivas arasinda Yeni Il diye anilan bölgeyi (yani Hekimhan, Darende, Gürün, Kangal çevresi) de yaylak olarak kullanmislardir. Bu Türkmenlerden Karaca Bey 1339 yilinda  Elbistan merkezli Dulkadir  Devletini kurmustur.(6) Malatya kirsalinda etkili olan Dulkadirlilar kitabelerinde ‘Horasani’ terimini kullanmislardir.(7)Türkmenlerin Anadolu’ya geldikleri dönemde Malatya Arguvan, Divrigi bölgesinde agirlikli olarak Pavlikenler, yani Bizans’in baskisindan kaçanlar göçebe olarak, yasamakta idiler.(8) Büyük olasilikla Fethiye köyüne Badirik, Badrik adini veren küme Badruk toplulugudur. Nogay Tatarlari Kirim çevresi halkina BADRUK derlerdi.(9) Yalniz, Fethiye köyünde Türkmen oymaklarinin birçogunun temsilcisi bulunmaktadir. Fethiye’de yasayan birçok soyadi , kabile adi ve lakap Türkmen oba ve oymaklarinin adidir.Kisaca özetlersek, Horasandan yola çikan, Halep’te Sam’da bir süre konaklayan, daha sonra Anadolu’yu yurt tutan Türkmen oymaklarindan küçük gruplarin zamanla yerlesmesi ile olusan bir yerlesim yeridir Hasanbadirik. Fethiye adi yeni verilmis bir isimdir.Bayram Tepesi Höyügü’nde kazi çalismasi yapilmadigindan buranin hangi eski medeniyetin kalintisi oldugunu simdilik bilmiyoruz. Fethiye’de yasayan  soyadlari, lakaplar , sülale adlari Badrik  sözcügü, Kazi Gölü, Kirklar  Sarikiz Tarlasi ve daha saymadigimiz birçok isim ve terim   Fethiye’nin geçmisinin belgeleridir.

Çok kisa ama çok kisa olarak geçmisimizin özeti böyle. Gelecek kusaga onurlu ve barisik bir tarih birakmak ise bizlerin eseri olacaktir.

                                                          

                                                                                                                      Saygilarimla…

ALI AKSÜT